کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : خوانشی نوین از روایت نواقص العقول در خطبه ی 80 نهج البلاغه

دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ( دانشکده علوم قرآنی مشهد )

ارائه دهنده : دکتر محمدجواد توکلی خانیکی، دکتر محسن دیمه کار

ناقد اول : دکتر سهیلا پیروزفر

ناقد دوم : دکتر مجتبی نوروزی

مدیر جلسه : دکتر محسن رجبی

زمان : شنبه 13 دی ماه 1399 ساعت 13

چکیده

وصف زنان به «نقصان در ایمان ، عقل و ارث» در یکی از خطبه های نهج البلاغه ، اگر چه از دیرباز توجه شارحان و محدثان را به خود جلب نموده ، لیکن این خطبه در دوران کنونی گاه در پی تاثر از گفتمان های نوپدید پیرامون حقوق زنان به ویژه از ناحیه جریان های روشنفکری و دگراندیشی بیشتر مورد نقد قرار گرفته است . نوشتار پیش رو برآن است تا بر پایه مصدریابی در میراث روایی و تاریخی فریقین با تکیه بر تحلیل فضای گفتمانی صدور این خطبه ، انگاره «نقصان عقل» در این خطبه را واکاوی نموده تا از این رهگذر خوانش دیگری از این فراز به دست دهد . بررسی ها نشانگر آن است که حضرت در این خطبه در مقام نکوهش افرادی هستند که از عایشه در محاربه امام علی (ع) اطاعت کردند و از آنجا که رکن اصلی این جنگ عایشه بود ، حضرت به شیوه نوینی با کاربست نقصان در توصیف زنان بر پایه استعاره های لطیف ادبی در بازخوانی از برخی حقایق و یا بر پایه نگرش عرفی ، خواستند وجدان نهفته آن محاربان را بیدار نموده و به اشتباه بزرگ خویش واقف گرداند . همچنان که به صورت تلویحی عایشه نیز مشمول نکوهش قرار می گیرد.

کلید واژگان : امیرالمومنین (ع) ، نواقص العقول ، نکوهش زنان ، مصدریابی ، جنگ جمل .