کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : استراتژی های برجسته سازی در قرآن براساس مکتب فرمالیسم (مطالعه موردی سوره مبارکه بقره)

دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ( دانشکده علوم قرآنی مراغه )

ارائه دهنده : دکتر بهمن هادیلو

ناقد اول : دکتر عبدالاحد غیبی

ناقد دوم : دکتر حمید محمدی راد

مدیر جلسه : دکتر احد داوری

زمان : چهارشنبه 13 اسفند 1399 ساعت 30/09 صبح

چکیده

یکی از مهمترین مکاتب نقد ادبی که در قرن بیستم متأثر از زبان شناسی  ظهور یافت مکتب فرمالیسم است که معتقد به عدم انفکاک شکل و محتوا هستند. و برای زبان دو رویکرد خودکاری و برجسته سازی (غیر خودکاری) قائل هستند. نظام خودکاری زبان که مراد آن صرفا رساندن پیام به مخاطب می باشد اما نظام برجسته سازی به کارگیری غیر متعارف عناصر زبان است به طوریکه طریقه بیان آن،  نظرها را به سوی خود جلب کرده و موجب ایجاد انفعال عاطفی در خواننده و برانگیختن احساس و اندیشه او می شود. موضوع مورد بحث به روش توصیفی- تحلیلی و به صورت مطالعه موردی در سوره مبارکه بقره،  به استراتژی¬های برجسته¬سازی مد نظر فرمالیسم پرداخته و به دنبال این سوال است که مکتب فرمالیسم و عناصر آن تا چه اندازه می تواند ما را جهت نیل به مفاهیم والای قرآنی یاری رساند؟ و اینکه آیا خوانش قرآن کریم از دیدگاه این مکتب میسر است؟ نتیجه تحقیق حاکی از آن است که استراتژی¬های برجسته سازی در دو شیوه قاعده افزایی و قاعده کاهی در سوره مذکور به وفور یافت می شود و برجسته سازی  از طرفی تاکیدی است بر اعجاز بلاغی قرآن و از طرفی بر دستیابی به معانی باطنی آیات کمک شایانی می کند. و بی توجهی به آن، باعث خلل در دریافت مفهوم و منطوق قرآنی گشته و یا حداقل مانع از حرکت از ظاهر به باطن آن می¬شود. لذا خوانش قرآن کریم بر اساس این مکتب به درک زیبایی های نهان آن منجر خواهد شد.

کلید واژگان: سوره بقره ، برجسته سازی ، فرمالسیم ، قاعده کاهی ، قاعده افزایی  .