کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : بررسی تطبیقی میزان ارتباط سوره عادیات با امیرالمومنین (ع) در منابع فریقین

دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی تهران )

ارائه دهنده : دکتر طاهره سادات طباطبایی امین

ناقد اول : دکتر حمید حسن زاده

ناقد دوم : دکتر سیدکریم خوب بین خوش نظر

مدیر جلسه : دکتر زهره اخوان مقدم

زمان : یک شنبه 27 مهر ماه 1399 ساعت 30/09 صبح

چکیده

اسباب نزول سوره عادیات، مصداق واژه عادیات، ونقل تاریخی مربوط به آن، ازمسائل اختلافی است و ازآنجا که مستقیما با فهم کلام الهی ونیز فضیلتی از امیرالمؤمنین ارتباط دارد، اهمیت غور وتأمل درآن روشن است. پژوهش حاضر، با مطالعه تحلیلی_تطبیقی، براساس منابع فریقین، پاسخ به این سؤال­ها را هدف گرفته که اولا در مورد مصداق عادیات، کدام نظریه صحیح است؟ ثانیا چگونه می­توان روایات متفاوت و یا متعارض را در اسباب نزول این سوره جمع نمود؟

درباره مصداق واژة عادیات، مفسران چهار احتمال داده­اند: شترهای حاجیان؛ اسب­ها به طورکلی؛ اسب­ جنگی؛ اسب­ها در یک جهاد ویژه. نتایج تحقیق نشان می­دهد که نظریه چهارم، هم با فضا وسیاق وتفسیر بلاغی-بیانی سوره سازگار است، هم با اصول ادبی ولغت­شناسی واژه­های «ضبح» و «قدح»، و هم با روایات اسباب نزول. سوره عادیات درپی جهاد مسلمانان به فرماندهی حضرت علی(ع) و پیروزی وی در غزوه ذات السلاسل درسال هشتم هجرت، درمدینه نازل شده است. از آنجا که قبل از نزول سوره، خطر مهمی پیامبر را تهدید می­کرده، و سه نفر از صحابه نتوانستند به نتیجة لازم در دفع دشمنان برسند، این سوره مکی شمرده شده تا برخی حقایق پنهان بماند. بر این اساس ضرورت دارد همة روایات فریقین مورد توجه قرار گیرد. در نوشتار پیش رو، روایات اسباب نزول درمنابع اهل سنت، به علت اضطراب و تعارض فراوان، و عدم هماهنگی با واژه ها و فضای سوره، مورد تردید قرار گرفته و کاستی منابع تاریخی آنها نیز در شرح غزوه ذات السلاسل، تبیین شده است. این نقل ها تنها به بخشی از واقعه پرداخته وبا حذف بخش مربوط به فرماندهی حضرت علی(ع)، آن را به عمروعاص مرتبط می­دانند که بخش کوچکی از ماجرای جنگ است.