کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : نگاهی نو به مبانی فقهی نفقه زن در پرتو جایگاه اقتصادی زنان

معاونت پژوهشی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی زابل)

ارائه دهنده : دکتر فرزاد دهقانی

ناقد اول : دکتر سید کریم خوب بین خوش نظر

ناقد دوم : دکتر موسی حکیمی صدر

مدیر جلسه : دکتر عباس یوسفی تازه کندی

زمان : چهارشنبه 3 آذرماه 1400 ساعت 18

چکیده

قرآن معجزه جاویدان فرازمانی و فرامکانی است و تمام احکام آن دارای مصلحت و حکمت به فراخور مکلف است . یکی از تکالیف قرآن در زمینه خانواده موضوع پرداخت نفقه زن به واسطه شوهر است . از آنجایی که در جامعه فعلی زنان دارای موقعیت برابر یا برتر اقتصادی و اجتماعی شده‏اند بعضاً امتثال یا عدم امتثال این تکلیف مشکلاتی بین زوجین به وجود می‏آورد . پژوهش حاضر برآن است با استفاده از روش تحقیق توصیفی – تحلیلی و ابزار گردآوری کتابخانه‏ای – اسنادی به این سوالات پاسخ دهد که در عقد دایم پرداخت نفقه بر چه مبانی شرعی استوار است؟ آیا پرداخت نفقه می‏تواند تابعی از شرایط اقتصادی زوجین باشد؟ یافته‏های پژوهش حاکی از آن است که مفهوم‏شناسی نفقه دلالت مستقیم بر فلسفه آن یعنی رفع احتیاج زن به واسطه مرد دارد و اصلی‏ترین مبنای قرآنی نیز بیانگر احتیاج اقتصادی زن به واسطه عدم اشتغال و کسب درآمد است و ضمناً اثبات‏کننده عقلایی بودن تکلیف است . همچنین بر مبنای روایی فلسفه نیاز تأیید می­شود . نفقه از نظر فقهی با  مبانی «احتیاج» و  «عِوَضِ احتباس» تناسب بیشتری دارد . دلایلی همچون غیرتعبدی بودن حکم نفقه ، غیرمعاوضی بودن نفقه ، نظریه صحت شرط عدم نفقه ، حق بودن نفقه ، ارتکاز عرفی و غیره اثبات می‏کند که تکلیف نفقه بر اساس نیاز زن است که در صورت نیاز زن وجوب قطعی دارد ولی در صورت بی‏نیازی و داشتن درآمد حکم آن می‏تواند بر اساس فلسفه تعیین شود و در صورت برگشت به نیازمندی مجدد حکم وجوب برقرار شود .

کلید واژگان: نفقه ، ادله نفقه ، الزام ، وضعیت اقتصادی