کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : رد شبهه اغلاط اعرابی در قرآن کریم براساس نظریات جدید زبان شناسی

معاونت پژوهشی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ( دانشکده علوم قرآنی خمین )

ارائه دهنده : دکتر احمد امیدوار

ناقد اول : دکتر رضا مهدیان فر

ناقد دوم : دکتر بهمن هادیلو

مدیر جلسه : دکتر محمد مهدی کریمی نیا

زمان : دوشنبه 16 اسفند ماه 1400 ساعت 10

چکیده

از جمله شبهاتی که مورد قرآن کریم وجود دارد ادعای مخالفت برخی حرکات و حروف اعرابی آن با قواعد ادبیات عربی است ؛ ولی این نوع تمایز اعرابی نه تنها عیب نیست بلکه براساس نظریه برجسته سازی یکی از وجوه زیبایی و بلاغت قرآن کریم است . هدف از این پژوهش بررسی نقش تغییر سبک حرکات و حروف اعرابی در قرآن کریم براساس نظریه لیچ ، زبان انگلیسی با رویکردی تحلیلی – توصیفی و با استناد به تفاسیر است . وی اساس برجسته سازی را به دو شکل انحراف از قواعد حاکم بر زبان «قاعده کاهی» و افزودن قواعدی بر قواعد حاکم بر زبان «قاعده افزایی» می داند . یافته های پژوهش حاکی از آن است که قرآن کریم با ایجاد تمایز اعرابی در برخی واژگان ، نوعی نوعی وقفه در کلام ایجاد و آن را برجسته می کند و از این طریق معنای مقصود را به مخاطب منتقل می سازد . اینگونه برجسته سازی در قرآن کریم در حوزه قاعده کاهی و هنجارگریزی نحوی به شیوه عطف اسم منصوب بر اسم مرفوع ، عطف اسم مرفوع بر اسم منصوب و عطف فعل مجزوم بر فعل منصوب و برای اغراضی چون مدح ، بیان تعجب و ... رخ می دهد . همچنین در حوزه قاعده افزایی به شیوه تشبیه اسم غیر منصرف به اسم منصرف توسط الف زائده و مرفوع شدن اسم ان برای خلق موسیقای کلام و توازن و اغراضی چون بیان عظمت و تعجب رخ می دهد .

کلید واژگان : قرآن کریم ، لیچ ، برجسته سازی ، قاعده کاهی ، قاعده افزایی .