کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : نقد و بررسی دیدگاه روشنفکران دینی در باب جامعیت قرآن

دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ( دانشکده علوم قرآنی ملایر )

ارائه دهنده : دکتر حسنعلی نوروزی آزارکی

ناقد اول : دکتر حسین مقدس

ناقد دوم : دکتر جواد کارخانه

مدیر جلسه : دکتر احسان ترکاشوند

زمان : دوشنبه 5 آبان ماه 1399 ساعت 10 صبح

چکیده

 مسئله جامعیت و قلمرو دین یکی از مباحث مهم و جدید حوزه دین‏پژوهی مدرن و انسان معاصر است که با ابعاد مختلف خود بخشی ازمباحث ‏فلسفه دین وکلام جدید را به خود اختصاص داده است. اصل این مسئله از صدر اسلام مورد توجه دانشمندان بوده است و هریک از دانشمندان با نگاهی خاص، پاسخ‏هایی به این مسأله داده اند. برخی دانشمندان از موضع دینی به این بحث پرداخته اند و عده‏ای هم ‏تبیینی سکولاریستی از آن ارائه داده‏اند. سوال اصلی این است که؛ دیدگاه روشنفکران دینی در باب جامعیت چیست وچه نقدهای بر رویکرد آنها وارد است؟ و درپی آن سوالاتی دیگری نیز بایستی پاسخ داده شود این که، براساس منابع دینی میزان جامعیت دین چه مقدار است و قلمرو دین در پاسخ گویی به نیازهای بشری تا کجاست؟ آیا دردین، قلمرو و انتظارات بشر ترسیم شده است؟ آیا دین برای پاسخگویی به همة ‏نیازها و خواسته‏های بشر آمده است؟ دیدگاه‌های مختلف دانشمندان در باب قلمرو دین را می‏توان به سه دیدگاه عمده تقسیم کرد؛ دیدگاه ‏حدّاقلی؛ دیدگاه اعتدالی و دیدگاه حدّاکثری.روشن فکران دینی قائل به دیدگاه حداقلی می باشند که براساس آن، قلمرو دین در امور اخروى(خدا و معاد) محدود شده و انجام کارهاى اصلاحى دنیایی مردم، دور از شأن خداى انسان و جهان و نوعى تنزل دادن مقام پیامبران به نخبگان سیاسی و اجتماعی است. که ادعاها و دلایل روشنفکران با آنچه که درمتون دینی از قرآن وروایات درباب ظرفیت ها وقابلیت های متنوعی که درمسائل مختلف زندگی بشر اعم از سیاسی، اقتصادی، فرهنگی،اجتماعی،حقوقی و غیره وجود دارد همخوانی ندارد ودلایل عقلی نیز برخلاف ایده آنها است. این مقاله با روش کتابخانه ای ورویکرد توصیفی تحلیلی با هدف بررسی ونقد دیدگاه برخی روشن فکران دینی درباب جامعیت دین، از همگرایی وهمسویی دین و دنیا و نظریة حدّاکثری‏ دین در امور هدایتی مردم دفاع کرده است.

کلید واژگان : ، جامعیت دین ، روشن فکری ، روشن فکران دینی ، بازرگان ، سروش ، مفسران قرآن .