بسم الله الرحمن الرحیم

عرض سلام و ادب و عرض تسلیت دارم خدمت شما فرا رسیدن ماه محرم اباعبدالله الحسین(ع). همچنین ضمن عرض تبریک به ریاست محترم دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم و جامعه علمی دانشگاه برای کسب رتبه­ های ارزشمند Q2 توسط نشریات دانشگاه، لازم است از تلاش‌های صادقانه و علمی همه دست‌اندرکاران این مجلات، به‌ویژه مدیران مسئول، سردبیران گرامی و اعضای محترم هیئت تحریریه و همچنین از همکاران مدیرداخلی و کارشناس این مجلات که با اهتمام ویژه خود زمینه‌ساز ارتقای سطح علمی و جایگاه این نشریات شده‌اند، صمیمانه تقدیر و تشکر کنم.

1. ضمن معرفی مجلات دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، بفرمایید این نشریات از چه رتبه‌ها و جایگاه‌های علمی برخوردار هستند؟دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم دارای 7 مجله فعال دارای رتبه علمی و 2 مجله جدید و در دست اقدام است:1. فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن(دانشکده علوم قرآنی اصفهان) دارای رتبه علمی «الف» از کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و همچنین نمایه بین المللی DOAJ 

2. دوفصلنامه مطالعات سبک شناختی قرآن کریم(دانشکده علوم قرآنی خوی) دارای رتبه علمی «ب» از  کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

3. فصلنامه قرآن و علوم اجتماعی(دانشکده علوم قرآنی شاهرود) دارای رتبه علمی «ب» از کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

4. دوفصلنامه نقد آراء تفسیری(دانشکده علوم قرآنی مشهد) دارای رتبه علمی «ب» از کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و نمایه بین المللی EBSCO

5. دوفصلنامه مطالعات تفسیر تطبیقی(دانشکده علوم قرآنی ملایر) دارای رتبه علمی «ب» از کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

6. دوفصلنامه مطالعات تأویلی قرآن(دانشکده علوم قرآنی آمل) دارای رتبه «ب» از کمیسیون اعطای مجوزهای حوزه علمیه

7. دوفصلنامه شبهه پژوهی مطالعات قرآنی(دانشکده علوم قرآنی قم) دارای رتبه علمی «ج» از کمیسیون اعطای مجوزهای حوزه علمیه

8. دوفصلنامه علمی به زبان انگلیسی با عنوان «Humanities studies based on the Quran»(مطالعات علوم انسانی قرآن بنیان)( دانشکده علوم قرآنی تهران)؛ عنوان این مجله توسط وزارت علوم تأیید شده و در دست تکمیل شماره ها و اقدام برای دریافت رتبه است.

9. دوفصلنامه علمی به زبان عربی با عنوان«دراسات فی علم القراءة والکتابة للقرآن الکریم»(پژوهشکده دانشگاه)؛ عنوان این مجله نیز توسط وزارت علوم تأیید شده و در دست تکمیل شماره ها و اقدام برای دریافت رتبه است.

2. کسب رتبه‌های Q1، Q2، Q3 و Q4 در نظام ISC چه مفهومی دارد و چه اهمیتی برای مجلات علمی دارد؟

در نظام رتبه‌بندی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، مجلات علمی هر حوزه موضوعی بر اساس شاخص‌های استنادی و میزان اثرگذاری علمی با یکدیگر مقایسه و در قالب نظام «چارکی» (Quartile) طبقه‌بندی می‌شوند. در این نظام، مجلات هر حوزه به چهار گروه با نمادهای Q1، Q2، Q3 و Q4 تقسیم می‌شوند. Q1 نشان‌دهنده قرار گرفتن در بالاترین 25 درصد مجلات آن حوزه، Q2 در رده میانیِ رو به بالا، Q3 در رده میانیِ رو به پایین و Q4 در پایین‌ترین 25 درصد است.  اهمیت این رتبه‌بندی در آن است که چارک‌های Q1 تا Q4 به عنوان یکی از معیارهای مهم برای سنجش جایگاه و اعتبار علمی مجلات به کار می‌روند. قرار گرفتن یک مجله در چارک‌های بالاتر معمولاً بیانگر آن است که مقالات آن مجله در مقایسه با سایر مجلات همان حوزه، بیشتر دیده می‌شوند و استناد بیشتری دریافت می‌کنند و در نتیجه از اثرگذاری علمی بیشتری برخوردارند. این امر می‌تواند به افزایش اعتبار و شهرت علمی مجله، جذب مقالات باکیفیت‌تر از سوی پژوهشگران، ارتقای جایگاه نشریه در ارزیابی‌های علمی کمک کند.

3. مجلات دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم موفق به کسب چه رتبه‌هایی در پایگاه ISC شده‌اند و این موفقیت چگونه به دست آمده است؟

در آخرین ارزیابی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، سه مجله از هفت مجله دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم موفق به کسب رتبه ارزشمند Q2 شده‌اند. این مجلات عبارت‌اند از:

فصلنامه «قرآن، فرهنگ و تمدن»

دوفصلنامه «مطالعات سبک‌شناختی قرآن کریم»

فصلنامه «قرآن و علوم اجتماعی»

علاوه بر موفقیت‌های پیشین، کسب رتبه‌های ارزشمند Q3 برای دوفصلنامه «مطالعات تفسیر تطبیقی و Q4 برای دوفصلنامه «پژوهشنامه نقد آراء تفسیری، نیز دستاوردی قابل توجه برای دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم محسوب می‌شود. این دستاورد ارزشمند، حاصل یک روند تدریجی، برنامه‌ریزی‌شده و مبتنی بر پیگیری‌های مستمر در سال‌های اخیر است؛ روندی که با مجموعه‌ای از اقدامات منسجم و حمایت‌های مؤثر دانشگاه به ثمر نشسته است. در این مسیر، تلاش‌های علمی و اجرایی دست‌اندرکاران مجلات، از جمله مدیران مسئول، سردبیران و اعضای هیئت تحریریه، نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است. همچنین حمایت‌های ریاست محترم دانشگاه و همراهی سایر بخش‌های دانشگاه، بستر لازم را برای ارتقای جایگاه این نشریات فراهم کرده است.

4.  به طور کلی چه شاخص‌ها و معیارهایی در رتبه‌بندی ISC بیشترین تأثیر را دارند؟

در رتبه‌بندی مجلات توسط پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، مجموعه‌ای از شاخص‌های علمی، استنادی و اجرایی مورد بررسی قرار می‌گیرد. مهم‌ترین معیار، «اثرگذاری علمی مجله» است؛ یعنی اینکه مقالات منتشرشده تا چه اندازه توسط پژوهشگران دیگر مورد استفاده و استناد قرار می‌گیرند. افزایش استنادهای معتبر، نشان‌دهنده نقش‌آفرینی علمی مجله در حوزه تخصصی خود است.در کنار آن، «کیفیت مقالات منتشرشده» اهمیت زیادی دارد؛ مقالات باید اصیل، مسئله‌محور، روشمند و متناسب با اهداف و حوزه تخصصی نشریه باشند. همچنین «نظم در انتشار»؛ یعنی انتشار به‌موقع شماره‌ها و پایبندی به دوره انتشار مصوب، از شاخص‌های مهم ارزیابی به شمار می‌آید.از دیگر معیارهای اثرگذار، «کیفیت فرایند داوری» است. استفاده از داوران متخصص، داوری دقیق و شفاف، رعایت زمان‌بندی مناسب و توجه به اصول اخلاق پژوهش، در ارتقای اعتبار مجله نقش مهمی دارد. همچنین اعتبار علمی سردبیر و اعضای هیئت تحریریه، تنوع تخصصی آنان و مشارکت فعال در سیاست‌گذاری علمی نشریه، از عوامل مؤثر در ارزیابی کیفی مجلات است.علاوه بر این، «رعایت استانداردهای نشر علمی»؛ مانند ثبت کامل اطلاعات مقالات و نویسندگان، درج چکیده و کلیدواژه‌های استاندارد، استفاده از شناسه‌هایی مانند DOI، DOR و ORCID، به‌روزرسانی مستمر سامانه مجله و دسترسی‌پذیری مناسب مقالات، در افزایش دیده‌شدن و اعتبار نشریه مؤثر است.در مجموع، مجلاتی که در شاخص‌های مذکور عملکردی منظم و پایدار داشته باشند، امکان بیشتری برای ارتقا به چارک‌های بالاتر خواهند داشت.

5. برای ارتقای رتبه مجلات و حفظ جایگاه فعلی چه برنامه‌هایی در دستور کار قرار دارد؟

برای ارتقای رتبه مجلات و حفظ جایگاه فعلی، مجموعه‌ای از اقدامات توسعه‌ای و راهبردی در معاونت پژوهش و فن­آوری دانشگاه در دستور کار قرار دارد: از جمله این اقدامات می‌توان به گسترش تعاملات علمی با پژوهشگران و مراکز علمی داخل و خارج از کشور، دعوت از استادان و صاحب‌نظران برای مشارکت در هیئت تحریریه و فرایندهای علمی مجلات و همچنین افزایش تنوع جغرافیایی نویسندگان و داوران اشاره کرد که می‌تواند به ارتقای اعتبار و دامنه تأثیر نشریات کمک کند. همچنین توسعه نمایه‌سازی مجلات در پایگاه‌های علمی معتبر، ارتقای زیرساخت‌های الکترونیکی نشریات، بهبود خدمات اطلاع‌رسانی و انتشار گسترده‌تر مقالات در بسترهای علمی و پژوهشی از دیگر برنامه‌هایی است که به افزایش دیده‌شدن و نفوذ علمی مجلات کمک می‌کند. در کنار این موارد، توجه به روندهای نوین نشر علمی، انتشار موضوعات میان‌رشته‌ای و مورد نیاز جامعه علمی، و حرکت تدریجی به سوی استانداردهای بین‌المللی نشر در دستور کار قرار دارد.

6. حوزه‌های تخصصی و موضوعات اصلی این مجلات چیست و چه نوع مقالاتی را پذیرش می‌کنند؟

این مجلات هر یک در حوزه‌ای تخصصی از مطالعات قرآنی فعالیت می‌کنند؛ مجله «قرآن، فرهنگ و تمدن» به بررسی نقش آموزه‌های قرآنی در شکل‌دهی به فرهنگ، هویت دینی و تمدن اسلامی می‌پردازد، مجله «مطالعات سبک‌شناختی قرآن کریم» بر تحلیل‌های زبانی، ادبی، بلاغی و ساختاری آیات و متون تفسیری تمرکز دارد و در نهایت نشریه «قرآن و علوم اجتماعی»، نسبت قرآن را با مسائل اجتماعی، خانواده، تربیت، اخلاق و سبک زندگی بررسی می‌کند.

7. فرآیند داوری و ارزیابی مقالات در این مجلات چگونه انجام می‌شود تا کیفیت علمی آن‌ها حفظ شود؟

فرآیند داوری و ارزیابی مقالات در این مجلات بر اساس اصول علمی و استانداردهای نشریات پژوهشی انجام می‌شود؛ پس از ارسال مقاله، ابتدا بررسی اولیه توسط سردبیر یا هیئت تحریریه انجام می‌گیرد تا از نظر ارتباط موضوعی، ساختار علمی و رعایت اصول نگارش ارزیابی شود. در صورت تأیید اولیه، مقاله برای داوری تخصصی ارسال می‌شود و معمولاً توسط چند داور متخصص در همان حوزه به‌صورت محرمانه و علمی بررسی می‌گردد. داوران، اصالت علمی، نوآوری، روش پژوهش، استنادها و اعتبار نتایج مقاله را ارزیابی کرده و پیشنهاد اصلاح، پذیرش یا رد مقاله را ارائه می‌دهند. پس از اعمال اصلاحات توسط نویسنده و تأیید نهایی داوران و هیئت تحریریه، مقاله برای انتشار پذیرفته می‌شود. این فرآیند باعث می‌شود تنها پژوهش‌های معتبر و باکیفیت در مجلات منتشر شوند و سطح علمی نشریات حفظ و تقویت شود.

8. این مجلات از چه زمانی فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و مهم‌ترین دستاوردهای آن‌ها تاکنون چه بوده است؟

به طور کلی فعالیت نشریات علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم به طور رسمی از سال ۱۳۹۵ آغاز شده است. از مهم‌ترین دستاوردهای این یک دهه می‌توان به کسب رتبه‌های متعدد الف، ب و ج از وزارت عتف و حوزه علمیه، نمایه‌سازی در پایگاه‌های بین‌المللی DOAJ  و EBSCO، قرارگیری در چارک‌های Q2، Q3 و Q4 پایگاه ISC، و همچنین گسترش همکاری‌های راهبردی با انجمن‌های علمی و پژوهشی اشاره کرد. هدف نهایی این مجموعه، تبدیل شدن به قطبی معتبر در تولید و نشر علم در حوزه علوم قرآنی در تراز جهانی است.

9. آیا در سال‌های اخیر میزان استقبال پژوهشگران و ارسال مقالات به این مجلات افزایش یافته است؟

بله، شواهد آماری و روند فعالیت نشریات دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم در سال‌های اخیر حاکی از افزایش چشمگیر استقبال پژوهشگران و میزان ارسال مقالات است. این رشد را می‌توان در افزایش تعداد نویسندگان، رشد قابل توجه در تعداد مشاهده و دانلود مقالات، و مهم‌تر از همه، ارتقای رتبه این نشریات به چارک‌های Q2، Q3 و Q4 در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) مشاهده کرد. این ارتقاء که بیانگر رشد کیفی، افزایش ارجاعات علمی و اعتبار بین‌المللی است، همراه با پایبندی به استانداردهای بالای اخلاق نشر و داوری تخصصی، جذابیت این مجلات را برای پژوهشگران افزایش داده و منجر به افزایش حجم و کیفیت مقالات ارسالی و در نتیجه، استقبال فزاینده نویسندگان و پژوهشگران از مجلات دانشگاه شده است.

10. کسب این رتبه‌ها چه تأثیری بر اعتبار علمی دانشگاه و پژوهش‌های حوزه علوم و معارف قرآن خواهد داشت؟

کسب رتبه‌های Q در رتبه­بندی پایگاه­های بین­المللی، نشانه‌ای از ارتقای جایگاه علمی نشریات و افزایش اثرگذاری پژوهش‌های منتشرشده در آن‌ها است. این موفقیت به تقویت اعتبار علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم کمک می‌کند؛ زیرا نشان می‌دهد تولیدات علمی دانشگاه در حوزه مطالعات قرآنی و علوم اسلامی مورد توجه جامعه علمی قرار گرفته و قابلیت استناد و بهره‌برداری پژوهشی دارد.از سوی دیگر، این رتبه‌ها می‌توانند به ارتقای جایگاه دانشگاه و شناخته‌شدن بیشتر آن در مجامع علمی ملی و بین‌المللی کمک کنند؛ وقتی مجلات یک دانشگاه در پایگاه‌های معتبر استنادی رتبه قابل قبولی کسب می‌کنند، اعتماد پژوهشگران به آن‌ها افزایش می‌یابد و زمینه جذب مقالات باکیفیت‌تر، گسترش همکاری‌های علمی، افزایش تعامل با استادان و پژوهشگران دیگر دانشگاه‌ها و حضور مؤثرتر در فضای علمی ملی و بین المللی فراهم می‌شود. در نتیجه، این موفقیت علاوه بر تقویت نام و اعتبار دانشگاه، به دیده‌شدن بهتر پژوهش‌های قرآنی و معرفی ظرفیت‌های علمی حوزه علوم و معارف قرآن نیز کمک خواهد کرد.

11. چه توصیه‌ای برای پژوهشگران و دانشجویانی که قصد ارسال مقاله به این مجلات را دارند، دارید؟

توصیه اصلی بنده به پژوهشگران و دانشجویانی که قصد ارسال مقاله به این مجلات را دارند این است که پیش از هر چیز، به کیفیت علمی، نوآوری و مسئله‌محور بودن پژوهش خود توجه کنند. مقاله‌ای که برای یک مجله معتبر ارسال می‌شود باید دارای موضوع روشن، پرسش پژوهشی دقیق، روش تحقیق مناسب، استنادهای معتبر و نتیجه‌گیری علمی باشد. همچنین لازم است نویسندگان پیش از ارسال مقاله، حوزه تخصصی و اهداف مجله را به‌دقت مطالعه کنند و مقاله خود را بر اساس شیوه‌نامه نگارش، ساختار و استانداردهای همان نشریه تنظیم کنند. رعایت اخلاق پژوهش، پرهیز از سرقت علمی، دقت در ارجاع‌دهی، استفاده از منابع به‌روز و توجه به نیازهای علمی روز در حوزه علوم و معارف قرآن نیز بسیار مهم است. به طور کلی، هرچه مقاله از نظر محتوا، روش، نگارش و استنادها قوی‌تر و منسجم‌تر باشد، شانس بیشتری برای پذیرش و اثرگذاری علمی خواهد داشت.