کرسی علمی – ترویجی

عنوان کرسی : آراء مفسران در شرح مفردات معوذتین

معاونت پژوهشی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی مشهد )

ارائه دهنده : دکتر محسن رجبی قدسی

ناقد اول : دکتر مهدی آریان فر

ناقد دوم : دکتر محمدجواد توکلی خانیکی

دبیر علمی جلسه : دکتر کبری راستگو

زمان : دوشنبه 28 آذرماه 1401 ساعت 10 تا 12

چکیده

پیامبر اکرم دو سوره ناس و فلق را «معوذتین» نامیده اند . این جستار با نگاهی سوره شناسانه به نقد معنای مشهور برخی مفردات این دو سوره پرداخته است . «شر» از کلمات مشترک این دو سوره است که در مقابل «خیر» پنداشته شده و به «بدی» معنا می شود ؛ در حالی که با توجه به گوهر معنایی این ریشه : «گسترش یافتن و پخش شدن» منظور از شر ، «آثار وجودی» هر مخلوقی است . «سپیده دم» معنای «فلق» نیست ، بلکه یکی از مصادیق آن است ؛ با توجه به دیگر واژگان به کار رفته از ریشه «فلق» در قرآن ، «فلق» شامل هرگونه شکافتن و شکفتنی می شود که از آن پدیده ای رخ می نماید و از آنجا که همه مخلوقات عالم با نوعی شکافتن خلق می شوند ، فلق همه هستی را دربرمی گیرد . «شب بس تاریک» یکی از مصادیق «غاسق» است که با توجه به دیگر هم خانواده های آن ، «غاسق» شامل هر چیزی است که آشفتگی و نابسامانی یا رکود و توقف را به دنبال می آورد و بازدارنده است . با توجه به اینکه «نفاثات» جمع «نفاثه» صیغه مبالغه از «نفث» است ، نفاثات ، اعم از زنان و مردان بوده و شامل همه موجودات و پدیده هایی هستند که می دمند (می گویند و وسوسه می کنند) . معنای مشهور مفرده های «خناس» و «وقب» نیز در این نوشتار نقد شده است .

کلید واژگان : خیر و شر ، فلق و حسد ، غاسق و وقب ، سوره شناسی ، معوذتین